Türkçe
Giriş Kayıt Ol

Sokrates Kimdir

tarihinde gönderildi - tarihinde güncellendi
Bugüne kadar dünya birçok düşünüre ve filozofa ev sahipliği yapmış olsa da bunlardan en önemlilerinden biri Sokrates'dir.
Sokrates asırlar boyu bir çok düşünürü derinden etkilemiştir. Sokrates ölüm karşısında dahi fikirlerinden taviz vermemiştir. Ayrıca Sokrates hepinizin duyduğu "Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir'' sözünün de sahibidir. Bu yazımızda filozofların ve düşünürlerin babası Sokrates'i tanıyacağız.

Onu Öğrencisi Platon'un Anlattıklarıyla Tanıyoruz

Onu Öğrencisi Platon'un Anlattıklarıyla Tanıyoruz
Sokrates milattan önce 399 da 70 yaşında baldıran zehiri içerek öldürülmüştür. Peki bu yaşlı adamın yaşayacak az bir ömrünün kalmasına rağmen neden hayatına son verilmişti. Sokrates öldürülmek için nasıl bir suç işlemiş olabilirdi ki, korkuluyor muydu ki Sokrates’ten.  Sokrates milattan önce 469 tarihinde Yunanistan'da Atina’da doğmuş babası heykeltıraş annesi ise ebe olan Sokrates Ksanthippi adlı bir hanımla evliydi ve üç evladı vardı.

Bir yandan babasının mesleğini yaparken öte taraftan da zamanının temel bilgileriyle birlikte geometri, müzik, astronomi, üzerine eğitim görmüştür. 
Tarihin sayfalarında görüldüğü gibi bilgiyle duyulan mutluluk ve bunu paylaşma isteği çoğu zaman kişilerin başına sorun açmıştır. Fakat Sokrates'in yazılı ve eseri dahi yoktu Sokratesi daha çok öğrencisi Platon'un anlattıklarından bilmekteyiz. Öğrencisi Platon'a göre hafif patlak gözlü, iri ve sarkık dudaklı, göbekli ve alçak gönüllüdür. Sokrates yeri geldiğinde esprili, felsefeden başka bir uğraşı olmayan, soguga aldırmadan çıplak ayaklı dolaşan bir filozoftur.

Eğer eşiniz iyi çıkarsa mutlu, kötü çıkarsa filozof olursunuz.

Eğer eşiniz iyi çıkarsa mutlu, kötü çıkarsa filozof olursunuz.
Anlatılanlara göre eşinin onu çok kıskanmasın ötürü bir gün başından aşağıya su döktüğünde eşine gönderme yaparak, öğrencilerine, muhakkak evlenin, evlilik, kutsal bir müessesedir. Eğer eşiniz iyi çıkarsa mutlu, kötü çıkarsa filozof olursunuz demiştir.
Eğitim hayatı süresince canlı varlıkların ortaya çıkış nedenleri, varlıklarını sürdürme, üreme ve ölümleri ile ilgili olarak doğa bilimleri üzerine eğilen filozof insan hayatını sorgularken düşünce yapısını da bu temeller üzerinde inşaa etmeye başlamıştır. 

Sokrates'in kendini tanı ilkesi her kişinin doğuştan iyi olduğu inancından gelir. Sokrates'in ahlakçı akılcılığı buna denk gelmektedir. Sokrates yöntemi de denilen eski Yunancada sınamadan geçirmek ya da çürütmek anlamına gelen elenchos yöntemi doğruluğundan şüphe duyulmayan bir sava karşı yöneltilen çeşitli sorularla yapılan açıklamalarla savın kapsamının olabildiğince genişletilmesiyle en sonunda savın kendi içinde taşıdığı çelişki ve tutarsızlıkların kanıtlanmasıyla yapılan bir yöntemdir.

Bildiğim tek şey, hiçbirşey bilmediğimdir

Bildiğim tek şey, hiçbirşey bilmediğimdir
Kendini salt gerçeğe atayan bu bilginin sonunu hazırlayan belki de daha çok cesurluğundan ve tevazudan kaynaklanmıştır. Delphoi’deki bir kahine göre dünyadaki en bilge kişi Sokrates’tir.
Sokrates bu kehaneti çürütmek için sanatkarlardan, ozanlara, devlet idarecilerine kadar kendini bilge olarak tanıtan herkesle konuşup bilgi birikimleri dışında, bilmedikleri halde her konuda bir fikir sahibi olduklarını fark eder. Tam bu noktada Sokrates kendi cehaletinin farkında olmak gibi insani bir bilgeliğe sahiptir. Yani Sokrates kendini bilmekle, kendini tanımakla ve bilgisinin sınırını bilmekle diğerlerinden daha farklı olduğunu anlar ve en ünlü sözünü söyler. Onlardan farkım ‘’bildiğim tek şey, hiçbirşey bilmediğimdir’’ der.

Bu bağlamdan bakılınca Sokrates'in diyalektik uslamlama yönteminin amacı insanları güzele, iyiye, erdeme yönelik sürekli bir felsefe arayışı içinde olmalarını sağlamasıdır. Diyalektik yöntemde yanıt arayan hemen her tür sorular güzel nedir, bilgi nedir, zaman nedir gibi bir şeyin özünü ya da doğasını bilmeye yönelik ana soru yapısından türerler. 

Sokrates karşılıklı diyaloglardan yola çıkarak yüzeysel bilginin bir kavramı tanımlatmasını amaçlayan sorularla konuşmayı istenen doğrultuda yönlendirir. Bu yönteme doğruyu bulma, buldurtma yada doğurtma yöntemi de denilmektedir.

Sokrates Neden Öldürüldü

Sokrates Neden Öldürüldü
Sokrates dünyevi arzulara aldırış etmezdi ama güzellikten de etkilenirdi. Bir öğretmen olarak da bilinmek istemeyen Sokrates bilginin temelinin insan mantığı olduğuna inandığı ve insan mantığına bu denli güvendiği için kesin bir akılcıydı. 

Cehaletin yanılsamalarda olduğuna gerçeğin düşüncede olduğu ve gerçeğe akıl yoluyla ulaşabileceğimiz fikri ile Atina sokaklarında dolanmış, bilgiye ulaşmanın anahtarlarını karşılaştığı herkese ve öğrencilerine kendi yöntemiyle anlatmış ve aktarmıştır.

Platon'un Sokrates'in Savunması adlı eserinde anlattığı kadarıyla Sokrates, şehrin tanrılarına inanmamak böylece gençliğin ahlakını bozmak ve zehirlemekle suçlanmıştır.
Sokrates bu suçlamalar sonucunda 500'ler meclisinde 220’ye karşı 281 oyla ölüme mahkum edilmiştir. Atina yasalarına göre 1 gün içinde baldıran zehiri içerek öldürülmesine karar verilen Sokrates'in cezası Delos’a gönderilen kutsal geminin çıktığı yolculuktan geç dönmesi sabebiyle 1 ay süreyle ertelenmiştir.
Bu ertelenmeyi fırsat bilen yakınları Sokrates'i kaçırmak istemişlerdir. Fakat Sokrates buna karşı çıkarak eğer ben kaçarsam haksız olduğum düşünülür, ancak haklıyım, haklı olarak onurumla ölürüm demiştir.

Ey dostlarım, oğullarım eğer maddi zenginlik konusunda ya da herhangi bir şey konusunda fazilet için olduğundan daha fazla endişe ederlerse veya gerçekte birer hiç iken, bir şeymiş gibi davranırlarsa sizden onları cezalandırmanızı benim sizlere sıkıntı verdiğim gibi onlara sıkıntı vermenizi isteyeceğim. Uğuruna endişe duymaları gereken şeyler için endişe duymazlarsa ve hakikatte bir hiç iken, bir şey olduklarını düşünürlerse benim sizleri azarladığım gibi sizde onları azarlayın. Eğer bunu yaparsanız hem bana hem de oğullarıma hakça davranmış olursunuz diyerek vasiyet etmiştir.

Bu ahlaklı ve onurlu bilgenin yaşamı bir kap zehirle haksızca son bulmuştur. Ancak insanlığa açtığı yol, ünü ve öğretileri günümüze kadar gelmiştir.
Bunları da beğenebilirsiniz