Türkçe
Giriş Kayıt Ol

Magna Carta Nedir

tarihinde gönderildi
Magna Carta dünyanın ilk yazılı anayasasıdır. İngiltere Kralı John’un sonsuz yetkilerinden vazgeçerek hukukun üstünlüğünü tanıdığı tarihi bir olaydır. Bu insanlığın demokrasi yolunda attığı en büyük adımlardan biri olarak kabul edilir. Bu yazımızda Magna Carta’nın tarihine, önemine ve en önemli maddelerine bakacağız buyurun başlayalım.

Magna Carta Ne Demek ?

Magna Carta Ne Demek ?
Tam adı Magna Carta Libertatum olan bu latince kelimenin dilimizdeki karşılığı Büyük Özgürlük Fermanıdır. Ayrıca Büyük Özgürlükler Sözleşmesi de denir.

Magna Carta Tarihi

Magna Carta Tarihi
Magna Carta Libertatum 1215 yılında 2. Henry’nin oğlu Kral John ile baronlar ve din adamları arasında imzalanan dünyanın en uzun soluklu yazılı antlaşmasıdır. Üzerinden 800 yıl geçmesine karşın geçerliliğini hala korumaktadır.

1066 yılında Normanların İngiltere'yi kuşatması ile birlikte kralcılıkla ilgili memnuniyetsizlikler kendini iyiden iyiye göstermeye başlar. Gerek baronlar gerekse sıradan vatandaşlar finansal açıdan olumsuz etkilenir, o yıllarda İngiltere kralı olan Kral John Kral 2.Henry’nin oğludur. John beceriksiz, kurnaz, açgözlü ve egoisttir kendi arzu ve isteklerini bir türlü dizginleyemez.

Ancak ne var ki Kral John’un bu kötü vasıflarıyla illallah ettirdiği güruhlar ile arasında çıkan çıkar çatışması dünyaya demokrasiyi getirecekti.

John'un getirdiği toprak ve gümrük vergileri askerlik bedelleri gibi zenginliğini arttırmak için yaptığı bu gibi yenilikler dönemin baronlarını ve halkını bezdirir. Papa 3. İnnocentius ile arasında da anlaşmazlıklar vardır. Bu nedenle hem baronları hem de papayı karşısına almıştır. Bu kötü gidişat karşısında din adamları ve baronlar krala karşı birlikte hareket etme kararı alırlar.

Ama John o kadar kibirlidir ki din adamları ve baronlar onun gözünde pek de önemli değillerdir. Ancak Papa İngiltere'nin ayinlere alınmaması kararını verir Papanın bu hamlesinden sonra Kral John yaptığı küstahlıklardan pişman olur. ve Papa ile aralarındaki anlaşmazlıkları düzeltmek için yolculuğa çıkar.
Bu yolculuk esnasında John beklemediği bir sürprizle karşılaşır. 1214 senesinde Fransa Kralı Philippe ve ordusu ile karşılaşır bu karşılaşmadan ağır bir yenilgi alarak ülkesine dönen kral bu zayıflığını fırsat bilen baronlar ve din adamları tarafından iyice kıskaca alınır. Din adamları ve baronlar krala karşı öyle kin dolmuşlardır ki krala karşı ne olursa olsun biz kazanacağız diye yemin ederler.
İlk ayaklanma 1215 yılında başlar ve baronlar 17 Mayıs 1215 tarihinde Londra’yı geçirirler yenilgiyi kabul etmekten başka çaresi kalmayan Kral 1215’te Runny Çayırlığında 63 maddeden oluşan Magna Carta’yı imzalar. Üzerinde bazı değişiklikler yapıldıktan sonra belirli sayıda çoğaltılarak din adamları ve soylu ailelere örnekleri verilir. 

Magna Carta ile verilen haklardan önceleri sadece din adamları ve soylular faydalanmış olsalar da zamanla tüm halk faydalanmaya başlar.Kral Jhon’dan sonra tahta çıkan her Kral bu anlaşmayı imzalamak zorunda kalır. Kral 5. Henry’nin ölümüne kadar Magna Carta 44 defa onaylanır.

Magna Carta Libertatum demokrasinin anayolu olduğundan birçok ülke tarafından kabul görür başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere birçok ülke bu özgürlük fermanının maddelerini uygular.

Magna Carta'nın ilanından sonra Jhon anlaşmanın iptali için defalarca girişimlerde bulunur ve sonunda papanın desteği ile antlaşma iptal edilir.

Bu durum karşısında baronlar bir kez daha ayaklanma başlatırlar ve 1. Baronlar Savaşı başlar. 1216-1217 ve 1295 de yine Magna Carta Libertatum benzeri metinler kabul edilir.

Magna Carta’nın En Önemli Maddeleri

Magna Carta’nın En Önemli Maddeleri
Magna Carta başta daha çok asillerin ve soyluların çıkarlarını krala karşı korumak için imzalanmış olsa da birçok tarihçi ve siyaset bilimci Magna Carta’yı gerçek demokrasinin ilk adımı olarak sayar.

Birleşik Krallığın hukukunda, yazılı bir anayasa yada temel insan hak ve özgürlüklerini gösteren haklar yasası yoktur. İnsan hakları ve özgürlükleri bakımından temel yasa 1215’te imzalanan Magna Carta Libertatum’dur.  Bu sebeple Magna Carta da yer alan bazı hükümler hala geçerlidir.

Örneğin İngiltere Kilisesi ile ilgili 1. maddesi, Londra kentinde bazı muafiyetler ve özgürlükler tanıyan 13. maddesi, gözaltına almada keyfiyeti kaldıran 39 ve 40 maddeleri halen yürürlüktedir.

Hatta Magna Carta’nın en önemli maddesi 39. maddesidir ve bu günümüz hukuk sisteminin bel kemiğidir.

39. Madde: 
Özgür hiç kimse ülke kanunlarına göre yasal bir biçimde yargılanıp hüküm giymeden tutuklanmayacak, hapsedilemeyecek, mal ve mülkünden mahrum bırakılamayacak, kanun dışı ilan edilmeyecek, sürgün edilmeyecek veya hangi biçimde olursa olsun zarara uğratılmayacaktır.

Buna ek olarak;

Adalet satılamaz, geciktirilemez, hiçbir özgür vatandaş adaletten mahrum edilemez.

Yasalar dışındaki hiçbir vergi, ileri vasıflı kilise adamları ile baronlardan oluşan bir kurula danışmadan haciz veya zor kullanarak toplanamaz. Maddeleri de Magna Carta’nın en önemli maddeleri arasındadır.

Magna Carta bazı maddelerin halen geçerliliğini korumasıyla dünya tarihinin en uzun süre etkisini devam ettiren hukuki metinlerinden birisidir.

Magna Carta’dan Sonra

Magna Carta’dan Sonra
Magna Carta Libertatum’un imzalanması derebeylikleri kral karşısında daha güçlü konuma getirmiştir.

İngiltere bu anlaşma ile parlamenter sisteme adım atmıştır.

Halka verilen çeşitli özgürlükler kişisel hakları da beraberinde getirmiştir.
Magna Carta ile hükümdarının vergi koyma yetkisine tarihte ilk kez sınırlama getirilmesi ekonomi tarihi açısından da önem arz etmektedir. 
Magna Carta Libertatum 1215 yılında Latince yazılarak ve 47 adet kopyası yapılarak bazı önemli kiliseler ve soylu ailelere teslim edilmiştir.
Bu kopyalardan günümüze sadece 4 tanesi gelebilmiştir.
Bu kopyaların 2’si British Museum, 1’i Salisbury Katedrali, 1’i de Lincoln Katedrali’nde korunmakta ve sergilenmektedir.
Bunları da beğenebilirsiniz