Türkçe
Giriş Kayıt Ol

Çanakkale Savaşları

tarihinde gönderildi - tarihinde güncellendi
Giderek zayıflayan Osmanlı Devleti’nin durumuna bakıp Türkleri tarih sahnesinden silmek için ağızlarının suyunu akıtan batılı devletler bunlar Balkan savaşlarında Bulgar’la, Sırp’la başa çıkamadı bize mi kafa tutacaklar, Çanakkale’yi elimizi kolumuzu sallaya sallaya geçeriz düşüncesiyle geldikleri Çanakkale’de cehennemi yaşadılar. Bir devrin battığı Çanakkale Türk milletinin ölmediğini ve ölmeyeceğini bütün cihana duyurmuştur. Bu yazımızda Çanakkale savaşlarının sebeplerine ve sonuçlarına bakacağız buyurun başlayalım.

Çanakkale Savaşının Çıkışı

Çanakkale Savaşının Çıkışı
Rusya Sarıkamış harekatı sırasında itilaf devletlerinin Osmanlı topraklarında yeni bir cephe açmasını talep etti. Rusya'nın teklifini savaşın seyrini İtilaf devletleri lehine çevireceğini düşünen İngiltere Çanakkale harekatını planladı.

İtilaf devletleri bu cephede elde edecekleri başarıyla Çanakkale ve İstanbul boğazlarını ele geçirerek Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmayı, müttefikleri Rusya'ya yardım ulaştırmayı, Balkan devletlerinin İtilaf grubuna katılmasını ve Osmanlı ordularının Süveyş Kanalı yoluyla Hint deniz yolu üzerinde baskı kurmasını önlemeyi amaçladılar.

İngilizler, Fransızların da yardımıyla 19 Şubat 1915'te Çanakkale deniz harekatını başlattılar. 

Bulgaristan henüz savaşa girmediği için Almanya'dan Osmanlı'ya gelebilen savaş yardımı çok yetersizdi. Türk ordusu çok zor koşullar altında bir ölüm kalım savaşı vererek İtilaf donanmasının Çanakkale'den geçişine engel oldu. 18 Mart 1915'te tarihinde Fransız ve İngiliz gemileri geri çekilmek zorunda kaldılar. İtilaf Devletleri Çanakkale'yi deniz yoluyla geçemeyeceklerini anlayınca 25 Nisan 1915'te Gelibolu yarımadasına asker çıkararak kara harekatını başlattılar. 

Donanma toplarının desteğine, üstün silahlarına ve çok kanlı muharebelere rağmen İtilaf Devletleri bu kez de Gelibolu Yarımadası'nda hüsrana uğradılar. Gelibolu'da 19. Tümen komutanı olarak görev yapan Mustafa Kemal Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'da düşman kuvvetlerine karşı büyük başarılar kazandı. Tümen Komutanlığı ile başladığı görevinde Kolordu, Ordu ve Ordular Grubu Komutanlığına kadar yükselen sorumluluklar üstlendi.
Anafartalar Kahramanı ve Osmanlı devletinin başkentini işgalden kurtaran adam olarak tanındı. İtilaf Devletleri 1915 yılının Aralık ayında başlayan 1916 yılının Ocak ayında sona eren bir çekilme harekatıyla Çanakkale'yi terk ettiler.

19 Şubat 1915'te Çanakkale Deniz Harekatı

19 Şubat 1915'te Çanakkale Deniz Harekatı
İngilizler, Fransızların da yardımıyla 19 Şubat 1915'te Çanakkale deniz harekatını başlattılar. 

Müttefikler, Balkan devletlerine ve İtalya'ya yenilgileri sonucunda zedelenen askeri itibarı yüzünden Osmanlı ordusundan güçlü bir muhalefet beklemiyorlardı.
İngiliz başbakanı Winston Churchill, Gelibolu seferinin öncüsüydü ve Osmanlıları yenmek için 50 bin askerin yeterli olacağına inanıyordu. İngiltere'nin Savaş Bakanı Lord Kitchener ise Geliboluda zafer için 70 bin askerin gerekli olacağını belirtmiş. Yunan Ordusunun liderleri de İngiliz ordusunun sefere katılımasının gerekliliği hakkında tavsiyelerde bulunurken zafer için 150 bin askerin gerekeceğini söylüyorlardı. Fakat bu düşünceler İngilizler tarafından kibirle reddedildi.

Bu tartışmalar altında müttefikler 18 savaş gemisi,çok sayıda kruvazör, destroyer ve denizaltı gemilerinden oluşan bir kuvvetle Çanakkale Boğazına saldırdı.
Bu dev donanmaya karşı Osmanlı ordusu kıyıda bulunan topları ve deniz mayınlarıyla karşı koydu. Müttefikler kendilerinden o kadar emindiler ki boğazda mayın taraması işini es geçtiler, bazı savaş gemileri kıyılara o kadar yakındı ki bu gereksiz cesaret  ve gövde gösterisi Müttefiklere pahalıya mal oldu. Kıyı topçularının yaptığı isabetli atışlar ve Nusret Mayın Gemisinin döşediği mayınlar boğazı Müttefik gemileri için bir cehenneme çevirdi.

Günün sonunda İngiliz HMS İrresistible, HMS Ocean gemileri yok edilmişti ve HMS Inflexible ağır hasar almıştı. Fransız savaş gemisi Bouvet içindeki 600 kişilik mürettebatıyla yok oldu. Bu kayıplar Amiral de Robeck'i geri çekilip toplanmaya zorladı. Bu yenilgi Müttefikler için  gurur kırıcı ve yıkıcı olurken Osmanlı ordusu içinse  büyük bir moral kaynağı oldu.

İtilaf Devletleri Çanakkale'yi deniz yoluyla geçemeyeceklerini anlayınca 25 Nisan 1915'te Gelibolu yarımadasına asker çıkararak kara harekatını başlattılar.

25 Nisan 1915 Çanakkale Kara Harekatı

25 Nisan 1915 Çanakkale Kara Harekatı
Çanakkale deniz savaşlarının bitmesi daha kanlı geçecek olan 2. raundu başlattı. İtilaf Devletleri eninde sonunda Çanakkale'ye tekrar gelecek, İstanbul'un kapılarına dayanmak ve müttefiki Rusya'ya yardım götürmek için elinden geleni yapacaktı. Çünkü Bulgaristan ya da Romanya ittifak devletleri yanında savaşa katılması durumu içinden çıkılmaz bir hale sokabilirdi ne yapılacaksa hemen yapılmalıydı.

Çünkü Almanya ve Osmanlı Rusya’yı aradan çıkarırsa tüm gücüyle batıya İngiltere ve Fransa'ya yönelecekti.
Bu da İngiltere için yıkım olabilirdi İngiliz parlamentosu meseleyi tartışarak bu sefer hemen karadan eyleme geçme kararı aldı.
10 Mart’ta İngilizler 29. Tümenin Ege’ye gönderileceğini açıkladı ayrıca bir Tümen de kendilerinin göndermeleri için Fransızları ikna etmişlerdi. Böylece Mısır'daki Anzak tümenleri ile birlikte 70 bin kişilik bir Kolordu Çanakkale Cephesine karadan çıkartma yapacaktı.

Yapılacak bu harekatı İngiliz komutanlar Horatio Herbert Kitchener ve  Ian Hamilton üstlenecekti. Donanma asıl saldırısını yapana kadar Hamilton'un birlikleri savaşa karışmayacaktı. Eğer deneme başarısız olursa Hamilton Gelibolu yarımadasına çıkarma yapacaktı. Eğer Donanma bu sefer başarılı olursa Hamilton yarımadaya küçük bir kuvvet bırakarak doğrudan İstanbul üzerine yürüyecek ve orada İstanbul Boğazı'na çıkarılmış bir Rus biriyle birliğiyle buluşacaktı ve İstanbul’da işgal edilerek boğazlara el konulacaktı. Ancak bu sefer de evdeki hesap çarşıya uymayacak birlikler karaya çıkmak zorunda kalacak ve savaş tarihinin en kanlı savaşlarından olan Çanakkale savaşları yaşanacaktı.

Çarpışmalar Giderek Şiddetleniyor

Çarpışmalar Giderek Şiddetleniyor
Türk tarafı 18 Mart'ta kazandığı zaferden dolayı kendisine olan güvenini tazelenmiş Çanakkale'nin boğazlardan geçilmeyecek bütün dünyaya göstermişti. Bu zaferin ardından itilafların kaçınılmaz kara harekatına karşı Türk tarafı da son sürat hazırlıklara başlamıştır. Gelibolu'da 5. ordu oluşturulmuş başına Alman Mareşal Otto Liman von Sanders getirilmişti.

Kıyılar dikenli tellerle çevriliyor, istihkam ediliyor, birlikler önemli yerlere yerleştiriliyor, ihtilafların her hareketi gözlemleniyordu. Çıkarmayı bekleyen bir başka kişi ise 19. İhtiyat Tümeninin başında bulunan Yarbay Mustafa Kemal'di.

General Hamilton Gelibolu Yarımadası'ndaki çeşitli çıkarma noktalarına kuvvet çıkartarak yarımadanın denetimini almayı böylece Osmanlı kıyı topçularını etkisiz hale getirmeyi amaçlamıştır. Bunun için iki ana çıkarma bölgesi belirlemiştir. 
Bunlardan biri yarımadanın en güney ucu olan Seddülbahir olarak bilinen bölge diğeri de daha kuzeydeki Kabatepe, Küçük Arıburnu arasındaki bölgedir. Bu iki cepheden Seddülbahir’e ağırlık verilmiştir. Bu bölgeye ağırlık verilmesi 3 taraftan da donanma Topçu ateşi ile desteklenebilir bir bölge olmasındandır.

Anafartalar Cephesi Mustafa Kemal'i Müjdeliyor

Anafartalar Cephesi Mustafa Kemal'i Müjdeliyor
Nisan 1915'te çıkarmaya yardımcı olmak için donanma ateşe başladı. General Hamilton'un ana hedef noktası olan Seddülbahir’e İngiliz ve Fransız askerleri çıkarma yapmaya başladı. Bu cephenin ilk büyük savaşı 1. Kirte Muharebesi 28 Nisan günü başladı. Fransız ve İngilizler toplu olarak cephenin tamamında taarruz etmelerine rağmen başarılı olamadı.

6 Mayıs'ta Kirte’ye 2. kez saldıran İtilaf kuvvetleri devleşen türk ordusunu geçemedi. Kirte Muharebelerini Kerevizdere ve Zığındere muharebeleri takip etmiş kan Seddülbahir Cephesi'nde su gibi akmıştı. Ağustos ayı geldiğinde Osmanlı birliklerini geçemeyeceğini alyan general bu cephede kaybettiklerini kabul etmek zorunda kaldı. İki tarafında binlerce kaybı vardı savaşlar o kadar yoğundu ki mermilerin havada çarpışıyordu, yer yer bir siperden diğerine gidene kadar askerler ölülerden toprak görünmediği için ölülerin üzerinden yürümek zorunda kalıyordu.  Bunca kıyıma, ölüme ve barut kokusuna rağmen Türkler çok ağır kayıplar verse de Çanakkale'nin geçilmezliği tüm cihana tekrar gösteriyordu.

Bunlar olurken iki cephe olan Anafartalar cephesinde de savaş son hızı ile devam etmekteydi. 25 Nisan Günü Anzak askerleri bölgeye çıkarma yapmaya başladı. Çıkarma yapılan bölge Osmanlılar tarafından çok iyi takviye edilmemişti ve bu bölge Anzaklar tarafından aşılırsa Gelibolu'nun kaderi değişebilirdi. Bu gediği fark eden Mustafa Kemal derhal duruma müdahale ederek savaşın gidişatına büyük bir etki etti. Anafartalar muharebelerinde onlarca subay gibi sivrilen Mustafa Kemal bir anda cephenin en gözde ve en güvenilen komutanı olmuştu. Mustafa Kemal ve komutanı Esat paşa ile tarihe geçecek işler başardılar. Seddülbahir cephesi kilitlenince asıl büyük çatışmalar Anafartalar cephesine kaymıştı. Ağustos ayına kadar Anzak ve Türk kuvvetleri arasında sonu gelmeyen muharebeler yaşandı. Savaş uzamış kayıplar ağırlaşmış ancak İtilaf kuvvetleri bir türlü Gelibolu Yarımadası'ndan Türkleri  atamamıştı. 

İtilaf kuvvetleri başarısızlığından dolayı General Hamilton'u görevinden aldı. Yerine atanan General Çanakkale'de bu şartlar altında kazanmalarının imkansız olduğunu anladı ve Gelibolu'yu tahliye etmeliyiz şeklinde bir rapor hazırladı. Tarihin o zamana dek gördüğü en büyük çıkartmasında başarısız olan İtilaf Devletleri Kasım 1915'de yarımadayı terk etmeye başladı. Dünyanın gördüğü en kanlı savaşlardan biri olan Çanakkale savaşları bitmiş ve tüm dünya Çanakkale’nin geçilemeyeceğini anladı. 

Çanakkale savaşı birçok destan ve kahraman çıkardı. Bunların en önemlisi ise yıllar sonra Çanakkale'deki başarıları sayesinde Türk milletine önderlik edecek ve Türkiye Cumhuriyetini kuracak olan Mustafa Kemal'di.
Bunları da beğenebilirsiniz