Türkçe
Giriş Kayıt Ol

10 Maddede 31 Mart Olayı

tarihinde gönderildi - tarihinde güncellendi
31 Mart Olayları veya vakası Osmanlı tarihinde rejime karşı yapılmış ilk isyandır ve sonrasında değişen anayasa ile Padişah yetkilerini sınırlamasından ve anayasal devlete geçişteki büyük adımdan dolayı tarihimizin önemli bir olayıdır. Gelin 31 Mart Olaylarını inceleyelim, sebebine, gelişimine ve sonuçlarına bakalım.

1
31 Mart Olaylarının Gelişimi

31 Mart Olaylarının Gelişimi
Mustafa kemalin yüzbaşı rütbesiyle Makedonya'daki 3. orduda görev yaptığı sırada, İttihat ve Terakki Cemiyetine bağlı genç Subaylar Meşrutiyeti yeniden ilan etmesi için padişah II Abdülhamit'e baskı yapmaya başladılar. Bu sırada Osmanlı anayası 29 yıldır askıdaydı.

İttihat ve Terakki Cemiyetine üye olan kişiler ülkenin her tarafından Osmanlı Sarayı'na tehditler içeren telgraflar çektiler. Bu arada İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinden kolağası Niyazi Bey 3 Temmuz 1908'de 200 kişilik bir askeri kuvvetle ve çok sayıda sivilin de katılımıyla dağa çıkarak isyan etti. İsyan giderek büyümeye başladı.

Baskılara dayanamayan 2. Abdülhamit 24 Temmuz 1908'de Meşrutiyeti yeniden ilan etmek zorunda kaldı. Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi tekrar devreye girdi ve meclisi mebusan açıldı.

2
Meclisin Açılışı Ve Demokratikleşme Olabileceği Korkusu Gericileri Harekete Geçiriyor

Meclisin Açılışı Ve Demokratikleşme Olabileceği Korkusu Gericileri Harekete Geçiriyor
Ancak İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetime tam olarak hakim olamadı cemiyet içerisinde anlaşmazlıklar baş gösterdi, bu arada Meşrutiyet karşıtları ve İttihat Terakki’den rahatsız olanlarda ordu içerisindeki harp olkulu mezunu olmayan subayları ve rütbesiz askerleri hükümete karşı kışkırtmaya başladılar. Gerilimin tırmandığı günlerde  Meşruti yönetime karşı sert yazılarıyla tanınan Serbesti Gazetesi başyazarı Hasan Fehmi Galata köprüsü üzerinde öldürüldü. 

Meşrutiyet karşıtı çevreler cinayetten  İttihat ve Terakki cemiyetini sorumlu tuttular ve  Hasan Fehmi’nin cenaze töreni büyük bir kitle gösterisine dönüştü. Cenazeden 5 gün sonra o dönem kullanılan rumi takvimle 31 Mart 1325 tarihinde İstanbul'da büyük bir ayaklanma çıktı isyancılar Sloganlar eşliğinde Mebusan Meclisini bastılar.

3
Olaylar Selanik'te Duyuluyor

Olaylar Selanik'te Duyuluyor
Mektepli Subaylar, Gazeteciler ve Meşrutiyet yanlılarına saldırılar oldu. Olaylar İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Merkezi Selanik'te duyulunca burada Meşrutiyet taraftarlarınca büyük bir miting düzenlendi meclise hükümete ve saraya olayı protesto eden telgraflar gönderildi İttihatçı subayların girişimi İle Mahmut Şevket Paşa komutasında bir Ordu oluşturuldu. Kurmay başkanlığını ve isim babalığını Mustafa Kemal'in yaptığı hareket ordusu İstanbul'a gelerek isyanı bastırdı.

4
2. Abdülhamit Tahttan İndiriliyor

2. Abdülhamit Tahttan İndiriliyor
Suçlu görülenler yargılanarak cezalandırıldı 27 Nisan 1909'da yeniden toplanan Mebusan Meclisi ayaklanmada rolü olduğu gerekçesiyle II Abdülhamit i tahttan indirdi ve yerine 5 Mehmet Reşat padişah oldu. 30 Nisan 1909 tarihinde 31 Mart isyanını bastıran Birlikler kışlalarına dönmeye başladılar. Mustafa Kemal'de 22 Mayıs 1909'da yeniden selaniğe gitti.

5
Temel hatlarıyla anlattığımız 31 Mart Olayının sebebini inceleyelim

Temel hatlarıyla anlattığımız 31 Mart Olayının sebebini inceleyelim
31 Mart olayı ordu içerisindeki geleneksel yöntemlerle askerliği öğrenmiş, harp akademisi bitirmemiş, çoğu okuma yazma dahi bilmeyen askerlerin, mektebli askerlere yani harp akademisi bitirmiş askerlere bir darbe girişimi gibi anlaşılabilir.

Bu cahil askerler anayasanın devreye tekrar girmesi ve meclisin açılması gibi herhangi bir değişimin, modernleşmenin veya çağdaşlaşmanın olmasını kabul edemiyorlar, şeriat isteriz diye tutturuyorlardı. Padişah 2. Abdülhamit’i ve meclisin çoğunluğunu elinde bulunduran İttihat Terakki üyelerini baskı altına alıyorlar ve rejime isyan ediyorlardı. Bu özelliğiyle 31 Mart Olayı Türk tarihinde rejime karşı başlatılan ilk isyan olma özelliği taşır.

6
Sultan 2. Abdülhamit Siyasi Zafer İstiyor

Sultan 2. Abdülhamit Siyasi Zafer İstiyor
Bu Süreç içerisinde Padişah 2. Abdülhamit durumu büyümeden kontrol altına alabilecekken yapmamış, isyancıların da bazı isteklerini yerine getirerek, yangına adeta benzin dökmüştür. 

Buradaki sebeplerden biri de 2. Abdülhamit’in kendinin bu isyandan zarar görmeyeceğini düşünmesiydi. 2. Abdülhamit’in hesabına göre isyan, İttihatçıları bastıracaktı. Sonuç olarak da Abdülhamit’in meclisteki eli güçlenecekti. ancak durum böyle olmamış ilerleyen safhasında isyan giderek kontrolden çıkmıştır.

7
Meclis Kuşatılıyor

Meclis Kuşatılıyor
Zaten isyancıların istekleri meclisi kuşattıklarında ortaya çıkmıştı. Şeriatın uygulanmasını, ayaklanmadan sorumlu tutulmamalarını, alaylı subayların orduya iadesini, Sadrazamın, Harbiye Nazırının, meclis başkanının ve bazı komutanların istifasını istiyorlardı. İsyan bu raddeye gelene kadar gayrimüslimler öldürülmüş, azınlıkların dükkanları yağmalanmış bazı meclis üyeleri öldürülmüştü.

8
Tarih Mustafa Kemal Adını İlk Kez Duyuyor

Tarih Mustafa Kemal Adını İlk Kez Duyuyor
Durumdan korkan İttihat ve Terakkiciler, Padişahın kendilerini kurtarmayacağını anladıklarında Selanikte bulunan komutanı Hüseyin Hüsnü Paşa olan orduya haber verirler. Bu ordunun kolağası yani kurmay başkanı Mustafa Kemal’di. Kurmay başkanı Mustafa Kemal olan ordunun isyanı bastırmasıyla Mustafa Kemal adı tarih sahnesinde ilk kez duyulur bu da 31 Mart olayının başka bir özelliğidir.

Selanik'ten isyanı bastırmak için yola çıkan bu ordu Hareket Ordusu olarak anılır. Hareket Ordusu Edirne önlerine geldiğinde komutayı Mahmut Şevket Paşa devralır ve İstanbula girerek isyanı bastırır. İsyan sonucu Padişah 2. Abdülhamit tahttan indirilir ve yerine İttihat ve Terakki’ye yakın Mehmet Reşat tahta geçer.

9
5. Mehmet Reşat Padişah OLuyor

5. Mehmet Reşat Padişah OLuyor
5. Mehmet Reşat’ın Padişah olmasından sonra İttihat ve Terakki anayasayı değiştirecek gücü bulur ve 1876’da kabul edilen Kanuni Esasi 1909’da isyandan sonra değiştirilir. Son olarak bu anayasada neler değişmiş bir de bunlara bakalım.

10
Kanuni Esasi’de Değişiklikler 1909

Kanuni Esasi’de Değişiklikler 1909
Padişahın mecliste yemin etmesi kuralı getirildi.

Padişahın meclisi açma - kapama ve veto yetkisi sınırlandırıldı.

Hükümet yani Yürütme Padişaha karşı sorumlu iken Meclise karşı sorumlu hale getirilmiştir.

Şeyhülislam ve Sadrazam dışındaki bakanlar kurulu üyelerini Meclis seçecek.

Önceden Padişah tarafından seçilen Meclis başkanını, Meclis tarafından seçilecek.

Basın sansürü kaldırılacak.

Padişahın hiçbir cezai soruşturma olmaksızın uygulayabildiği sürgün etme yetkisi kaldırıldı.

Savaş ve barışa karar verme yetkisi Padişahtan alınarak Meclise verildi.

Kişi hürriyetleri güvence altına alındı.

Padişahın onayı olmadan, Meclise kanun teklif etme yetkisi Meclise verildi. Önceden kanun teklifleri ancak padişahın onayı olursa meclise geliyordu.

Halka toplanma ve dernek kurma hakkı verildi.

Bu değişiklikler Osmanlı da Padişahın yetkilerini büyük oranda kısıtlamasıyla ve demokratik rüzgarlar estirmeye başlaması açısından önemlidir. Ayrıca bu kanunların ordu tarafından da destek görmesi ordu içerisindeki gerici kesimlerin de soluğunun kesildiği anlamına gelir.
Bunları da beğenebilirsiniz