Türkçe
Giriş Kayıt Ol

1.İnönü Savaşı Kısaca Tarihi, Önemi ve Sonuçları

tarihinde gönderildi - tarihinde güncellendi
1.İnönü Savaşı siyasi alanda birçok başarıyı tetikleyen büyük bir askeri başarıdır. Bu yazımızda 1.İnönü zaferine ve 1. İnönü zaferinden sonra meydana gelen gelişmelere ve sonuçlarına bakacağız buyurun başlayalım

1.İnönü Muharebesi

1.İnönü Muharebesi
Batı cephesinde Yunanlılara karşı yürütülen mücadele İzmir'in işgali ile başladı. Bu mücadele başlangıçta Kuvayi Milliye birlikleri tarafından yürütülüyordu. Büyük Millet Meclisinin açılmasından sonra gelişen süreçte ise Yunan ordusuna karşı düzenli ordu birlikleri savaşmaya başladı. 

Batı cephesinde düzenli ordunun yaptığı ilk savaş Ocak 1921’de gerçekleşen 1. İnönü Savaşı oldu. Düzenli ordu kurma çalışmalarının başlatıldığı günlerde Çerkez Ethem'e bağlı kuvvetler merkezi bir otorite altında girmeyi reddederek Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı isyan etti.
Bu gelişme Ankara yönünde ilerlemek isteyen Yunan ordusu için iyi bir fırsat yarattı. Sevr Antlaşmasını Türk milletine zorla kabul ettirmek isteyen İngilizlerin de desteğini alan Yunan ordusu Bursa ve Uşak üzerinden hareketle Eskişehir’i ele geçirmek için 6 Ocak 1921 tarihinde saldırıya geçti.

Üstün Gücüne Rağmen Yunanlılar Yeniliyor

Üstün Gücüne Rağmen Yunanlılar Yeniliyor
Yunanlılar bu saldırıyla Eskişehir'i alarak demiryollarını denetim altına almayı, bu hat üzerinden ilerleyip Ankara'ya ulaşarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni dağıtmayı, yeni kurulan düzenli orduyu güçlenmeden yok etmeyi, Anadolu'yu ele geçirmeyi ve Sevr'i hayata geçirmeyi amaçlamışlardır.
Sevr Antlaşmasını anlattığımız içeriğimize buradan ulaşabilirsiniz.

Albay İsmet İnönü komutasındaki Türk ordusu 9 Ocak 1921 tarihinde Yunan ordusunu İnönü mevkiinde karşıladı. Yunan Ordusu asker sayısı ve donanım bakımından Türk Ordusu'ndan hayli üstün durumdaydı. Bu üstünlüğe rağmen Yunan ordusunun gerçekleştirdiği taarruz Türk ordusunun direnişi karşısında başarılı olamadı. 11 Ocak 1921 tarihinde Yunan Ordusu mevzilerini terk ederek geri çekilmek zorunda kaldı. Düzenli ordu birliklerimiz Batı Anadolu'da 1. İnönü Savaşı'nda bu bölgede hem Çerkez Ethem Kuvvetleri hem de Yunan Kuvvetleri ile aynı anda mücadele etmiş ve kazanmıştır. Çerkez Ethem’de Yunanlılara sığınmak zorunda kalmıştır.

1. İnönü Savaşı yeni kurulan düzenli ordunun ilk zaferi olduğu için ülke içinde ve dışında oldukça önemli sonuçlar doğurdu gelin bu sonuçlara bakalım.

1. İnönü Zaferinin Sonuçları

1. İnönü Zaferinin Sonuçları
Birinci İnönü Savaşı'nın sonunda;
Düzenli ordu ilk sınavını başarıyla geçmiş ve halkın orduya olan güveni artmıştır.

Dolayısıyla halk tarafından düzenli orduya da katılım artmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin Anadolu'daki otoritesi daha da artmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti bu askeri zaferinin arkasından barış koşullarını görüşmek amacıyla İtilaf Devletleri tarafından Londra Konferansı'na davet etmiştir.
Londra Konferansı'nı anlattığımız içeriğimize buradan ulaşabilirsiniz.

Türkiye'nin ilk Anayasası olan Teşkilatı Esasiye adıyla bildiğimiz 1921 Anayasası mecliste kabul edilmiştir.

İstiklal Marşı 12 Mart 1921'de yine meclis tarafından kabul edilmiştir.

Şimdi bu yeniliklere biraz daha yakından bakalım...

Teşkilatı Esasiye 20 Ocak 1921 tarihinde kabul edilmiştir. Teşkilatın esasları ya da devletin esasları anlamına gelen ilk Anayasamız olan 21 Anayasasıdır. Anayasaya göre Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir yani millet bugününe, yarınına ve daha sonrasına karar verebilme yetkisini elinde tutmaktadır.

Anayasa güçler birliği ilkesi ne bağlıdır. Yani yasama, yürütme ve yargı görevi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Yasama yani Yasa yapma, Yürütme yani yasaları uygulama, Yargı da yasalara uymayanları yargılama görevi anlamına gelmektedir. 

Meclis başkanı hükümetin de başkanıdır, ki biz buna meclis hükümeti sistemi adını vermekteyiz bu anayasanın önemli maddelerinden bir tanesidir.

Birinci İnönü Savaşı'nın arkasından kazanmış olduğumuz siyasi zaferlerin biri olan Londra Konferansı'na davet edilişimiz de son derece önemlidir. Konferans 21 Şubat 1921'de gerçekleşmiştir.
Hatırlatalım Londra Konferansında İtilaf devletlerinin amacı imzalatamadıkları Sevr'in koşullarını değiştirip yeniden onaylatabilmek ve savaşta kazanamadıklarını masa başında elde edebilmektir.

1. İnönü Zaferi'nin Uluslararası Etkileri

Bunlar Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması, Afganistan ile Afgan Dostluk Antlaşmasıdır. Şimdi bu antlaşmalara bir bakalım...

Afganistan Dostluk Antlaşması

Afganistan Dostluk Antlaşması
Milli Mücadele'nin başından beri Afgan Kralı Amanullah Han ile Mustafa Kemal sürekli mektuplaşmışlardır. 1 Mart 1921'de Türkiye heyeti aslında Rusya’yla Dostluk Anlaşması imzalamak için Sovyet Rusya’dadır aynı anda Afgan heyeti de  Rusya ile kendi toprak sorunu için Rusya’da bulunmaktadır. Bu sırada Afgan heyeti ile Türkiye heyeti arasındaki yakın ilişkiler kurulmuş ve 1 Mart 1921'de bu ilişkiden doğan Afgan Dostluk Antlaşması Moskova'da imzalanmıştır.

Bu dostluk Antlaşması'na göre;

Bir saldırı durumunda taraflar birbirlerine yardım edeceklerdir. 

Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti Afganistan'a öğretmen ve subay gönderecektir.

Bu antlaşma bizim için bir açıdan çok önemlidir ilk defa Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti bir Müslüman devlet tarafından resmen tanınmıştır.

Moskova Dostluk Antlaşması

Moskova Dostluk Antlaşması
16 Mart 1921'de imzalanmıştır. 1. Dünya Savaşı'nın sonunda 1917'de Bolşevik İhtilali ile Rusya savaştan çekilince ki hatırlatalım Rusya İtilaf devletlerinin yanındaydı. Ancak Rusya savaştan çekilince İtilaf Devletleri Rusya'ya karşı cephe almışlardır.
Yani İtilaf devletleri hem TBMM'ye hem de Sovyet Rusya karşıdırlar bu karşılık iki tarafı birbirine yakınlaştırmıştır ve 16 Mart 1921'de karşılıklı olarak Moskova Dostluk Antlaşması imzalanmıştır.

Moskova Dostluk Antlaşmasına göre;

Bir devletin tanımadığı antlaşmayı diğer devlette tanımayacaktır.

Sovyetler Birliği milli yeminimiz anlamına gelen ulusal sınırlarımızı belirleyen Misak-ı Milli'yi tanıyacak.

Kars, Ardahan ve Artvin Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetine, Batum ise Gürcistan'a bırakılacaktır.

Görüldüğü üzere 1. İnönü askeri zaferi ülkemize birçok siyasi zaferler de getirmiştir.

Genel Olarak 1.İnönü Zaferinin Sonuçlarını Toparlayacak Olursak

Genel Olarak 1.İnönü Zaferinin Sonuçlarını Toparlayacak Olursak
Öncelikle halkın orduya olan güveni artmış ve halk tarafından düzenli orduya da katılım artmıştır.

TBMM hükümetinin Anadolu'daki otoritesi güçlenmiştir.

TBMM, İtilaf Devletleri tarafından Londra Konferansı'na davet edilmiş ve resmen tanınmıştır.

Egemenliği ulusa veren ilk anayasamız olan 1921 Anayasası zaferin hemen akabinde kabul edilmiştir.

İlk defa müslüman bir devlet tarafından TBMM hükümetinin tanınması Afgan Dostluk Antlaşması ile sağlanmıştır.

Rusya ile Moskova Dostluk Antlaşması imzalanmıştır ve TBMM hükümeti ilk defa bir Avrupa devleti tarafından tanınmıştır.

Bu yazımızda 1.İnönü zaferine ve 1. İnönü zaferinden sonra meydana gelen gelişmelere baktık sonraki yazılarımızda görüşmek üzere.
Bunları da beğenebilirsiniz